Nepalikitab8848: Created page with "खाल्डामा पप्रेको रकुन्डो सामग्री सङकलनइन्दिरा चालिसे, रत्नमान शाक्य, जयप्रसाद लम्सालयरोगराज भट्टराई, लक्ष्मीभक्त बासुकला चित्राड्कन कर्ताराजुबाबु शाक्य नेपाल सरकारशिक्षा म..."

2024-06-14T14:17:35Z

Created page with "खाल्डामा पप्रेको रकुन्डो सामग्री सङकलनइन्दिरा चालिसे, रत्नमान शाक्य, जयप्रसाद लम्सालयरोगराज भट्टराई, लक्ष्मीभक्त बासुकला चित्राड्कन कर्ताराजुबाबु शाक्य नेपाल सरकारशिक्षा म..."

New page

खाल्डामा पप्रेको रकुन्डो

सामग्री सङकलनइन्दिरा चालिसे, रत्नमान शाक्य, जयप्रसाद लम्सालयरोगराज भट्टराई, लक्ष्मीभक्त बासुकला

चित्राड्कन कर्ताराजुबाबु शाक्य

नेपाल सरकारशिक्षा मन्त्रालयपाठ्यक्रम विकास केन्द्रसानोठिमी, भक्तपुर

प्रकाशक : नेपाल सरकारशिक्षा मन्त्रालयपाठ्यक्रम विकास केन्द्रसानोठिमी, भक्तपुर

6 प्रकाशकमा

परिमार्जित संस्करण : २0७३

अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग (ग्रुएसएआइडी) को सहयोगमा यो सन्दर्भ सामग्री प्रकाशनभएको हो । यसमा समाविष्ट सामग्रीको जिम्मेवारी प्रकाशकमा निहित छ। यसमा रहेका सामग्रीलेगयरुएसएआइडी र अमेरिकी सरकारको अवधारणालाई प्रतिनिधित्व गर्दैनन्‌ ।

हाम्रो भनाइ

बाल बालिकाको पठन सिप बढाउन, मनोरञ्जन प्रदान गर्न, मानसिक र बौद्धिक विकासकालागि सिकाइ सम्बद्ध सन्दर्भ सामग्रीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । सन्दर्भ सामग्रीलेबाल बालिकालाई अध्ययनशील बनाउनका साथै पढाइ सिप विकास गरी पाठ्य पुस्तकमाभएका विषय वस्तु ग्रहण गर्नसमेत मदत गर्छ ।

पाठ्यक्रम विकास केन्द्रद्वारा राष्ट्रिय प्रारम्भिक कक्षा पढाइ कार्यक्रम कार्यान्वयनगर्ने क्रममा यो सन्दर्भ सामग्रीलाई अद्यावधिक गरी गुएसएआइडीको आर्थिक सहयोगमाप्रकाशनमा ल्याइएको हो । प्रस्तुत सन्दर्भ सामग्री कक्षा १ देखि ३ सम्मका विद्यार्थीहरूकालागि उपयोगी हुने गरी विकास गरिएको छ तापनि आवश्यकतानुसार जुनसुकै कक्षामा पनिप्रयोग गर्न सकिने छ।

प्रस्तुत सामग्री शिक्षकहरूले सबै बाल बालिकाहरूलाई पढ्ने मौका दिई आपसमाछलफलसमेत गराई उनीहरूको पठन सिप विकासमा सहयोग गर्नुहुने छ भन्ने अपेक्षागरिएको छ । अन्त्यमा यस सामग्रीका सम्बन्धमा प्राप्त हुने सुझाव एवम्‌ प्रतिक्रियाकालागि पाठ्यक्रम विकास केन्द्र सदैव स्वागत गर्दछ ।

बि.सं. २०७३ पाठयक्रम विकास केन्द्र

विषय स्‌ची

क्र.स. पाठ शीर्षक पृष्ठ सङ्ख्या१. सिमा ग्वाङको बुद्धि प्र२. खाल्डामा परेको भकुन्डो ९३. भालु भझुक्कियो १४४. रेलले छोएन पदप्‌. हात्ती कसरी जोख्ने ? २३६. गरिब किसान र राजा ३०७. युसुफको भारी ३६

सिमा ग्वाङको बुद्धि

चीनमा धेरै पहिले सिमा ग्वाङ नाम गरेको केटो थियो । उ धेरैचलाख थियो । पढिसकेपछि सिमा ग्वाङ साथीहरूसँग खेल्थ्यो ।उनीहरू बगैँचामा खेल्थे । बगैँचाको वरिपरि ढुङ्गाको पर्खालथियो । पर्खालको एक छेउमा एउटा ठुलो माटाको घ्याम्पोथियो । त्यस घ्याम्पाभरि पानी थियो ।

एक दित सिमा ग्वाङ साथीहरूसँग बगैँचामा लुकामारी खेल्दै थियो ।सिमा ग्वाडको एक जना साथी पर्खालमा चढेको रहेछ । त्योसाथी चिप्लिएर घ्याम्पाभित्र खस्यो । सबै केटाकेटी घ्याम्पो भएकोठाउँमा जम्मा भए । तिनीहरू के गर्ने, के गर्ने अलमल्लमा परे ।

यस्तो सङ्कटमा सिमा ग्वाङ झट्टै विचार गर्न सक्थ्यो । उसलेठुलो ढुङ्गो टिप्यो र घ्याम्पामा बजास्यो । घ्याम्पोमा भ्वाङपन्यो । भ्वाङबाट सबै पानी बाहिर आयो । घ्याम्पामा डुबेकोसाथी बच्यो ।

गाउँका ठुला मानिसहरूले पनि त्यो कुरा थाहा पाए । त्यसपछिठुला मानिसहरू घ्याम्पो भएका ठाउँमा आए । घ्याम्पामा डुबेकोकेटो भ्वाङबाट बाहिर निस्किसकेको थियो । बुद्धि पुन्याएर कामगरेकाले सबैले सिमा ग्वाङलाई स्याबासी दिए ।

खाल्डामा परेको भकुन्डो

धेरै पहिले चीनको कुनै ठाउँमा वेन यान्वो नाम गरेको केटो थियो ।उससँग एउटा भकुन्डो पनि थियो ।

एक दिन बेन यान्वो साथीहरूसँग भकुन्डो खेल्दै थियो । भकुन्डोगुडेर इनार नजिकैको सानो खाल्डामा पन्यो ।

॥/।

७!

॥/

॥ ॥

बाँसको छ्डी ल्यायो ।

ँ

भकुन्डो झिक्न खाल्डामा हात हाल्यो । उसलेत्यस छ्डीले पनि उनीहरूले भकुन्डो निकाल्त सकेनन्‌ ।

कि

भेट्न सकेन । अर्को साथीले ब

एक जना साथीले भ

भकुन्डो

|

भकुन्डो कसरी निकाल्ते होला भनेर वेत यान्वो विचार गर्न थाल्यो ।उसले एउटा जुक्ति निकाल्यो । बेन यान्वोले सबै साथीहरूलाईउसको घर लिएर गयो । घरबाट उसले एउटा बाल्टिन लियो ।बाल्टिनमा डोरी बाँधिएको थियो । त्यस बाल्टिनले बेन यान्वोकाआमाबाबु इनारबाट पानी फिक्थे ।

वेन यान्वोले साथीहरूसँग इनारबाट पानी निकालौँ भन्यो ।उनीहरूले बाल्टिन इनारमा खसाले । सबै मिलेर बाल्टिनको डोरीताने । बाल्टिनमा इनारको पानी आयो । उनीहरूले त्यो पानीभकुन्डो भएको खाल्डोमा हाले ।

उनीहरूले धेरै पटक इनारबाट पानी निकाले । त्यो पानी भकुन्डोभएको खाल्डोमा हाल्दै गए । खाल्डामा पानी बढ्दै गएपछि भकुन्डोपनि माथि आयो । अब उनीहरूले भकुन्डो भेद्त सक्ने भए । वेतयान्वोले भकुन्डो निकाल्यो ।

वेत यान्वो र साथीहरू रमाएर फेरि भकुन्डो खेल्त थाले ।

१४|

एउटा ठुलो वत थियो । वतको बिचमा एउटा बाटो थियो । त्यसबाटामा दुई जना केटाहरू हिँड्दै थिए । उनीहरू साथी साथीथिए । एउटा केटो अलि ठुलो थियो । अर्को केटो साथीभन्दासानो थियो । उनीहरूले हिँड्दाहिँड्दै बाटामा एउटा भालु देखे ।त्यो भालु उफ्रँदै उनीहरूतिर आइरहेको थियो ।

भालु देखेर ठुलो केटो झटपट एउटा रुखमा चढ्यो । सानो केटोरुख चढ्त सकेन । उसलाई आपत्‌ पन्यो, तर क आत्तिएन ।भालुले मरेको मानिस, जनावर खाँदैन भन्ने कुरो उसले सम्झयो ।उ जमिनमा लम्पसार परेर पल्टियो ।

भालु सानो केटाको छेउमा आयो । सानो केटो लास जस्तै भएरसुतिरहयो। उसले सास पनि बन्द गस्यो । भालुले उसको नाक कानसुँध्यो, तर सानो केटो जिउँदो भन्ने थाहा पाएन । भालुले त्यसकेटोलाई केही गरेन । भालु आफूतो बाटो लाग्यो । सानो केटोबच्यो ।

भालु हिँडेपछि रुखको केटो ओर्लियो । सानो केटो पति उठ्यो ।ठुलो केटाले सानो केटोलाई भालुले खान्छ भन्ने ठानेको थियो ।भालु त्यतिकै हिँडेको देखेर ठुलो केटो छक्क पन्यो । उसले सानोकेटालाई जिस्क्याउँदै सोध्यो, “भालुले तिमीलाई कानमा के भन्यो ?”सानो केटोले जवाफ दियो, “आपत्‌मा साथीलाई एक्लै छोड्नेकोविश्वास नगर्नु भनेर भालुले भन्यो ।”

रुसमा एउटा गाउँ थियो । त्यहाँ एउटा किसानको परिवार बस्थ्यो ।किसानका दुई ओटी छोरी थिए । ती दुवै पुतली जस्ता राम्राथिए । ठुली आठ वर्षकी थिई । सानी छ वर्षकी थिई । तिनीहरूरेलको लिकको पल्लापट्टि च्याउ टिप्त जान्थे ।

/) | |; दु,£%40 %%%%

पन्ना नाति

00 2 पाण्गु प्र. 1० हर दे 010)क्् 910100)/

(४14 01012.

एक दिन तिनीहरू च्याउ टिपेर घर फकँदै थिए । तिनीहरू रेलकोलिक नजिकै आइपुगेका थिए । रेल पनि नजिकै आइरहेकोथियो । दिदीले झटपट लिक पार गरी । बहिनी लिकको बिचमापुग्दा च्याउ पोखियो । बहिनी च्याउ टिप्न थाली । दिदी पारिबाटकराई, “च्याउ छोड्दे ! लिकबाट भाग्‌ !” बहिनीले प्रस्ट सुनित ।उसले छिटो टिप भने जस्तो सुनी ।

0072) /)| 0)/0070

_ताललपापणााो

७?”

पारी ७5२केके

रेलको ड्राइभरले सिट्ठी बजाइरहयो । दिदी पारिबाट “भाग्‌ बैनीभाग्‌ !' भन्दै चिच्याइरही । बैनीले च्याउ टिप्न छोडिन । रेलकायात्रीहरूले भने, “कठै बिचरा, मर्ने भई !” ड्राइभरले रेल रोक्नेप्रयास गनत्यो तर रेल रोकिएन । सानीको माथिबाट रेल गयो ।दिदी डाँको छोडेर रुन थाली ।

"-७----

८म्म्््ञ्रि

रोकियो। यात्रीहरू रेलबाट ओर्लिए। उनीहरूले सानीलाई

च्याउ टिपिरहेकै देखे । दिदी सानी भएको ठाउँमा दौडँदै आई ।

रौ

पुगेर

रेल पर

तिमीलाई रेलले केही

४

॥

। सबैले सानीलाई सोधेगरेन ?” सानीले जवाफ दिई, “छुँदै छोएन। म ओछ्यानमा जस्तै सुतँ।

यात्रीहरू पति आएरेल लिकबाट गयो ।”

सानीले च्याउ टिपिसकी । दिदी बहिनी घरतिर लागे ।

हात्ती कसरी जोख्ने ?

- चिनियाँ बालकथा

(४०००

पर“केडे:] ॥त्‌ पनेछ ठै/ ) सक्रि) ॥

धेरै पहिले चीनमा सान क्योन भन्ने मानिस थिए । उनीसँगधेरै हात्ती थिए । उनले उनको साथी कावो कावोलाई एउटाहात्ती उपहार पठाए । कावो कावोका कामदारले हात्ती देखेकाथिएनन्‌ । सबै कामदार हात्ती हेर्न जम्मा भए । कत्रो ठुलो जनावरभन्दै उनीहरू छक्क परे ।

२४)

कावो कावोलाई हात्तीको तौल थाहा पाउने इच्छा भयो । उनलेसबैसँग त्यो हात्ती कसरी जोख्ने भनेर सोधे । केही मानिसलेहात्ती जोख्न ठुलो तराजु बनाउनुपर्छ, भने। केही मानिसले सिङ्गोहात्ती जोख्न सकिँदैन, काटेर टुक्रा टुक्रा पारेर जोख्नुपर्छ भने ।

).// कदर र्‌ हि८८17).

कावो कावोको सात वर्षको छोरो त्यहीँ थियो । उसको नाम कावोचुङ थियो । कावो चुङ सबैको कुरो सुनिरहेको थियो । उसलाईकसैको क्रामा पनि चित्त बुझेन । कावो चुडले बाबुको अगाडिगएर भन्यो, “म यो हात्ती सजिलै जोखिदिन्छु ।” कावो चुङकोकुरो सुनेर ठुला मानिसहरू छक्क परे ।

नजिकै समुद्र थियो । त्यहाँ ठुला ठुला डुङ्गाहरू थिए । कावोचुङले हात्तीलाई समुद्रमा लिएर गयो । उसले हात्तीलाई एउटाडुङगामा चढायो ।

हात्ती चढाएकाले डुङ्गाको माथिसम्म पानी आयो । कावो चुङलेडुङ्गामा पानीले डुबाएको जति वरिपरि मसीको चिनु लगायो ।

त्यसपछि हात्ती डुङ्गाबाट निकाल्न लगायो । अब उसले ढुङ्गातौलँदै डुङ्गामा हाल्त लगायो । मसीको चिनुमा पानी नआउन्जेलढुङ्गा हाल्दै गए । मसीको चिनु पानीले छोएपछि ढुङ्गा राख्नछोडे।

हात्ती राख्दा र ढुङ्गा राख्दाको चिनु एउटै भएपछि हात्ती रढुङ्गाको तौल बराबर हुने भयो। कावो चुङले डुङ्गामा राखेजतिढुङ्गाको तौल जोडेर हात्तीको तौल सुनायो ।

अचम्मले हात्ती तौलेकाले कावो कावोले छोरालाई स्याबासी दिए ।

गरिब किसात र राजा

धेरै अगाडि जार इबान भन्ने व्यक्ति रुसका राजा थिए । उनीआफना जनताको दुःख बुझन अरूले नचिन्ने गरी डुल्त जान्थे ।एक दिन साँझ परेपछि उनी मास्को सहरका छेउको गाउँमापसे । घुम्दा घुम्दा थाकेर आराम गर्ने विचार गरे ।

राजाले गाउँका मानिसहरूलाई भने, “दाइ, म सारै थाकेकोछु। मलाई बास बस्ने ठाउँ दे ।” राजाले लाएको लुगा ज्यादैसाधारण दियो । उनी राजा हुन्‌ भन्ने कुरा कसैले पनि थाहापाएनन्‌ । उनलाई पति बस्ने बास दिन मानेनन्‌ । राजालाई दुःखलाग्यो ।

_2 ११, /०११५१%.

लाापारेकशापोशतीती एप नसारेरेकसरे”

राजा त्यहाँबाट फर्के। फर्कन लाग्दा राजाले एउटा सानो भझूप्रो देखे।त्यो झुप्रो एउटा गरिब मानिसको थियो । क ज्यादै गरिब थियो ।

राजाले त्यस झुप्रोको ढोका घचघचाउन थाले । त्यो गरिबकिसानले ढोका उघारेर सोध्यो, “तपाइँले कसलाई खोज्नुभएकोराजाले जबाफ दिए, “म आज रातभरि यहाँ बास बस्तचाहन्छु ।” किसानले भन्यो, “तपाइँ कुसमयमा आइपुग्नुभयो ।अहिले मेरी श्रीमती बिरामी परेकी छिन्‌, म तपाइँलाई केही पनिखान दिन सक्दिनँ तैपनि चिसोबाट बच्नुहोस्‌ । आज रातभरियहीँ बस्नुहोस्‌ ।”

त्यति भनेर किसानले राजालाई एउटा कोठामा लग्यो । त्यहाँउसका छोराछोरीहरू सुतिरहेका थिए । तितनीहरूमध्ये कोहीनिदाएका थिए र कोही जाडोले थरथर कामिरहेका थिए ।किसानले केही रोटी राजालाई दियो । अनि सुत्तका लागिअलिकति पराल पनि ओछ्र्याइदियो ।

भोलिपल्ट उज्यालो भएपछि राजा दरबार पुगे । उनले आफनोलुगा फेरेर फेरि त्यही गरिबको झुप्रामा आइपुगे । किसानलाईबोलाएर आफ्‌ राजा भएको र हिजो यहीँ बास बसेकोकुरा बताए । किसान अचम्ममा परे । राजाले किसानलाई धेरैधन्यवाद दिए । उनी किसानदेखि धेरै खुसी भएर किसानकाछोराहरूलाई दरबारमा लगे । राजाले किसानका छोराछोरीलाईआफ्नै छोराछोरी जस्तै गरी पाले ।

युसुफको भारी

- ग्रिसेली बालकथा

युतान भन्ने एउटा देश थियो । त्यहाँ युसुफ भन्ने केटो थियो ।उ बाठो थियो । उ युनानका राजाकहाँ नोकरी गर्थ्यो ।

एक दिन त्यहाँका राजा तीर्थ जाने भए । त्यस बेला मोटर,हवाईजहाज केही थिएनन्‌, हिँडेर जानुपर्थ्यो । सामान मानिसले नैबोक्नुपर्थ्यो । वन जङ्गलमा पनि बास बस्नुपर्थ्यो । तीर्थ जानकालागि खाने कुरा बोक्नुपर्ने भयो । सुत्न ओढ्ने ओछ्याउने पनिबोक्नुपर्ने भयो ।

राजाका दरबारमा खाने कुरा र ओढ्ने ओछ्याउनेका भारीतयार भए । युसुफले पनि एउटा भारी बोक्नुपर्ने भयो । उसलेखाने कुराको भारी बोक्छु भनेर रोज्यो । त्यो भारी अरूभन्दागरौँ थियो । ठुला मानिस सबैले युसुफलाई अरू नै भारी बोक्नभने । युसुफले गरौँ भए पनि आफूले रोजेकै भारी बोक्ने ढिपीगस्यो । ठुला मानिसले उसलाई मुर्ख केटो ठाने ।

दरबारमा हिँडेको दिन युसुफ अरूसँग हिँड्न सकेन । भारी गरौँभएकाले उसलाई धेरै कष्ट भयो । क सबैको पछि पछि बिस्तारैहिँड्यो । ठुला मानिसले फेरि उसलाई अर्कै भारी बोक भने तरयुसुफले मानेन ।

भोलिपल्ट युसुफ असरूसँगै हिँड्यो । पर्सिपल्टदेखि क अरूभन्दाअघि अघि हिँड्त थाल्यो ।

युसुफको भारीबाट दिनदिनै खाने कुरो निकाल्तुपर्थ्यो । त्यसैलेदिनदिनै उसको भारी घटेर गयो । अरूको भारीबाट खर्च हुनेकुरो थिएन । त्यसैले अरूको भारी घटेन ।

तीर्थ पुग्दा युसुफको भारी आधा घटेको थियो । क कति पनिथाकेको थिएन । तीर्थमा क सबैतिर घुम्न सक्यो । अरू साथीधेरै थाकेका हुनाले घुम्न सकेनन्‌ ।

ठुला मानिसले बल्ल थाहा पाए, युसुफ मुर्ख होइन, बाठो रहेछ ।एक दुई दिन दुख गर्दा धेरै दिन सुख हुन्छ भने केही दिन दुखगर्नुपर्छ ।

खाल्डामा परेको भकुन्डो - Revision history